Obrazki z wystawy (ros. Картинки с выставки) - cykl 10 miniatur na fortepian skomponowanych w 1874 roku przez rosjanina Modesta Musorgskiego. Utwór zyskał ogromną popularność dzięki instrumentacji Maurice’a Ravela.
Historia powstania utworu
W 1873 roku zmarł przyjaciel kompozytora, malarz i architekt Wiktor Hartman. Musorgski był wstrząsniety przedwczesną śmiercią tego znakomitego artysty, dlatego wspólnie z Włodzimierzem Stasowem, rosyjskim znawcą i krytykiem sztuki, zorganizował wystawę obrazów Hartmana w Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu. Ekspozycja ta stała się dla Musorgskiego bezpośrednią inspiracją do skomponowania Obrazków. Utwór został wydany drukiem dopiero 6 lat po śmierci Musorgskiego w opracowaniu Mikołaja Rimskiego-Korsakowa.
Części utworu
Promenada
Cykl rozpoczyna dostojna promenada, skomponowana w oryginalnym metrum 11/4 (we współczesnych wydaniach podzielonym na dwa takty 5/4 i 6/4). Jest ona muzycznym autoportretem samego kompozytora, który przechadzając się miedzy obrazami wspomina zmarłego przyjaciela. Promenada pojawia sie jako interludium jeszcze czterokrotnie miedzy częściami utworu, w różnych wariantach obrazujacych zmiany nastroju kompozytora oglądającego ekspozycję.
1. Gnom
Miniatura przedstawiająca pokracznego karłowatego stwora.
2. Stary zamek
Pod murami zamku stoi trubadur śpiewający smutną pieśń.
3. Tuileries
W paryskim parku barwią się dzieci. Wybucha bójka.
4. Bydło
Ciężki wóz, ciągniąny przez dwa woły.
5. Taniec kurcząt w skorupkach
Interpretacja szkicu kostiumów Hartmanna do baletu Trilby.
6. Samuel Goldenberg i Szmul
Dwóch Żydów: bogaty i powściągliwy Goldenberg oraz biedny i rozgadany Szmul.
7. Rynek w Limoges
Kłótnia przekupek na targowisku.
8. Katakumby
Autoportret Hartmanna zwiedzającego z latarnią w ręku paryskie katakumby.
9. Chatka na kurzej stopce
Akwarela Hartmanna, przedstawiajaca domek Baby Jagi. Miniatura ilustruje niezgrabne poruszanie się chatki.
10. Wielka brama w Kijowie
Niezrealizowany projekt monumentalnej bramy w Kijowie.
Aranżacje Obrazków z wystawy
Do dziś powstało kilkadziesiąt transkrypcji utworu, począwszy od składów kameralnych, po rozbudowane aranżacje orkiestrowe i co najmniej cztery na organy solo. Instrumentacji „Obrazków z wystawy” podejmowali się znakomici muzycy, jak Leopold Stokowski, Siergiej Gorczakow, Vladimir Ashkenazy, Leonard Slatkin czy Jukka-Pekka Saraste. Vladimir Horowitz opracował w 1946 roku własną, zrewidowaną wersję fortepianową. Najwiekszą i niesłabnącą popularnościa cieszy się orkiestracja Maurice’a Ravel’a.
18 stycznia 2012